Phương pháp dễ dàng nhất để có sự an tĩnh là đừng bao giờ mong làm cho sự việc khác đi. Thay vì cố tạo nên một trạng thái nào khác, ta hãy cứ giản dị để cho bất cứ một việc gì đang xảy ra có được không gian riêng của nó. Nếu sau một ngày bận rộn bạn ngồi thiền, tâm bạn cảm thấy hỗn độn và động loạn, hãy cố gắng để nhìn thấy trạng thái ấy như-là và chấp nhận nó. Bạn cũng có thể đóng khung trọn kinh nghiệm của thân-tâm ấy lại bằng cách ghi nhận trong tâm: động loạn, động loạn. Thay vì hoạch định một chương trình để thay đổi phẩm chất của nó, bạn có thể sử dụng chìa khóa đơn giản này để mở rộng ra và an trú với bất cứ năng lượng nào đang có mặt. Nhưng điều ấy không có nghĩa là ta sẽ trở nên vô tâm hoặc phải sống với những tư tưởng khó chịu, bực mình. Với một sự chấp nhận thật sự, ta sẽ an trú trong một chánh niệm tự nhiên và có thể ý thức được bất cứ những gì đang có mặt trong giờ phút này.
Làm thế nào để cho tâm ta trở nên mềm dịu, việc ấy không có gì là khó lắm đâu, vấn đề là làm sao để ta nhớ mà thực hiện việc ấy! “Không sao hết, hãy cứ để tôi cảm nhận nó.” Lúc ấy mọi việc sẽ tự nhiên trở nên an ổn. Sở dĩ tâm ta vẫn còn cảm thấy có sự chống cự là vì chúng ta chưa thật sự biết chấp nhận đó thôi! Trong ngôn ngữ của nhà thiền, người ta thường đề cập đến việc buông xả hết tất cả: buông bỏ những tư tưởng, buông bỏ cảm xúc, buông bỏ nỗi đau đớn. Nhưng chữ ấy cũng không hoàn toàn đúng hẳn, bởi vì buông bỏ vẫn còn có ý như là chúng ta cần phải làm một cái gì! Một từ ngữ khác thích hợp hơn mà ta có thể thực tập là “Hãy để cho nó như-là” (let it be). Bạn hãy cứ để cho nó như là. Mọi việc tự nó đến rồi tự nó sẽ đi. Chúng ta chẳng cần phải làm một việc gì để khiến cho nó đến, hay khiến nó đi, hoặc là buông bỏ nó. Hãy để cho nó được như-là.
Muốn được như vậy, chúng ta cần phải nắm vững một bài học tuy hơi khó khăn nhưng rất thiết yếu trong thiền tập, mà thật ra nó cũng quan trọng trong mọi phương diện khác của sự sống nữa. Mục đích của sự tu tập không phải là để có được những cảm thọ dễ chịu và trốn tránh những cảm giác khó chịu. Mục đích của việc thực tập chánh niệm là để đạt đến tự do. Chừng nào chúng ta thanh lọc được hết những khổ thọ trong tâm như là tham lam, sân hận và si mê, chúng ta sẽ chấm dứt được khổ đau. Thế cho nên, vấn đề quan trọng trong thiền tập không phải là ở chỗ ta kinh nghiệm được một cảm thọ dễ chịu hay là khó chịu, nhưng mà ở cách chúng ta đối xử với những cảm thọ ấy như thế nào! Nếu ta đối diện chúng bằng một ý thức sáng tỏ – có nghĩa là chỉ cần giản dị ghi nhận và quan sát chúng – thì trong giây phút tỉnh thức ấy ta đang thanh lọc tâm mình. Vì trong ngay lúc đó, chúng ta không còn bị vướng mắc vào lòng ham muốn cảm giác dễ chịu, ghét bỏ những gì khó chịu, và sự si mê không nhìn thấy rõ những gì đang thật sự xảy ra.
Trong hành trình của thiền tập không phải là lúc nào chúng ta cũng cảm thấy dễ chịu, vui thích. Có nhiều khi ta cảm thấy rất bất an, nhưng việc đó không sao cả! Điều mà chúng ta muốn là làm thế nào để có thể cởi mở ra với tất cả mọi kinh nghiệm của thâm tâm này. Đôi khi ta cảm thấy hạnh phúc, tươi mát và hứng khởi, và cũng có lúc ta sẽ cảm thấy khổ đau một cách thấm thía.
Phải có một sự can đảm và cương quyết lắm ta mới có đủ nghị lực để đối diện với tất cả những khía cạnh của con người mình. Trong tâm ta lúc nào cũng có những ngõ ngách đen tối mà từ xưa đến giờ mình không muốn nhìn tới, hay muốn khám phá. Nhưng sớm muộn gì rồi thì chúng cũng sẽ xuất hiện. Đôi khi, chỉ mỗi việc năng lực được tích tụ trong lúc tu tập cũng có thể khiến ta cảm thấy căng thẳng và khó chịu rồi. Mọi kinh nghiệm bất an trong cuộc sống đều là một phần của thiền tập. Tự do không thể nào xảy ra nếu không có chúng. Tu tập là cởi mở, là lâu dài, và quan trọng hơn hết, là giải thoát.
Hiểu được sự thật này là một giai đoạn chuyển tiếp khó khăn. Bạn có thể nào thành thật chấp nhận rằng, ngay bây giờ đây, bạn tu tập không phải là vì những cảm giác an lạc hay không? Bạn có thể giải trừ được những điều kiện kiên cố trong tâm, lúc nào cũng nói với bạn rằng chỉ có những cảm thọ dễ chịu mới được chấp nhận không? Những gì xảy ra trong thiền tập hoàn toàn trái ngược với những thói quen bị điều kiện lâu đời ấy, cũng vì chúng mà ta đã bị trôi lăn trong khổ đau. Trong thiền quán, chúng ta mở rộng ra với tất cả những gì dễ chịu lẫn khó chịu, bằng một thái độ chấp nhận thành thật và quân bình.
Nhiều năm trước tôi có mướn một căn nhà nhỏ vào những tháng hè trên một ngọn đồi ở Ấn Độ. Đó là một căn nhà gỗ nhỏ cất cao trên những đỉnh núi, phong cảnh đẹp tuyệt vời và vô cùng yên tịnh. Nơi đây tôi dự định sẽ bỏ ra bốn tháng để hành thiền một cách rốt ráo.
Khoảng một vài tuần sau khi tôi đến ngụ nơi ấy, nhóm nữ hướng đạo sinh của thành phố Delhi đến dựng trại ngay nơi khoảng đất trống bên dưới căn nhà của tôi. Họ gắn những máy phóng thanh và mở nhạc thật to mỗi ngày từ sáu giờ sáng cho đến mười, mười một giờ đêm. Tôi không thể nào tưởng tượng nổi! Tôi định sẽ khiếu nại lên với vị chủ tịch thành phố, và tôi đã soạn thảo biết bao nhiêu những lá thư bất mãn trong đầu mình, nhưng có điều là sự ồn ào ấy hình như chẳng làm phiền một ai khác, ngoài tôi.
Đó là một sự thử thách rất lớn cho sự an tĩnh của tôi. Sau khi trải qua hết những giai đoạn chống đối, giận dữ, bất mãn… đến một lúc tâm tôi tự nhiên buông bỏ hết. Trong hoàn cảnh ấy thật ra không có gì cần phải làm. Với sự chấp nhận, mọi việc đều trở nên tốt đẹp. Những huyên náo, ồn ào vẫn còn nơi đó, nhưng không sao cả. Cuối cùng, tôi để mặc cho nó được như-là.
⋆ Chấp nhận ⋆ Joseph Goldstein
(trích Kinh nghiệm thiền quán)
⋆⋆⋆ Nối một cây cầu về phía ánh sáng ⋆⋆⋆
#noimotcaycau#JosephGoldstein
nối-một-cây-cầu 